Vastgoed ten dienste van maatschappelijke ontwikkeling

Fair Seks: onze visie op raamprostitutie

In 2014 werd Non Nobis benaderd door een coöperatie van sekswerkers. Men zocht een investeerder voor de nieuw te realiseren zone voor raamprostitutie in Utrecht, genaamd ‘Het Nieuwe Zandpad’. Na een aanvankelijke aarzeling hebben we ons hierin verdiept.

In Nederland is in 2000 het bordeelverbod opgeheven. De algemene hoop en verwachting bij deze legalisatie was dat daardoor als vanzelf een einde zou komen aan de ondoorzichtigheid van de sector. En dat daarmee ook de criminele activiteiten zouden verdwijnen. Deze verwachting is niet waargemaakt.

Het maatschappelijk taboe op (raam)prostitutie is met de legalisatie niet verdwenen. Raam-prostitutie blijft een schemergebied. Veel maatschappelijke diensten zijn voor sekswerkers niet toegankelijk. Waar deze diensten onmisbaar zijn worden ze geleverd door meer ‘obscure’ kanalen. In dit schemergebied heerst een grote machtsongelijkheid. Sekswerkers verkeren in een kwetsbare en afhankelijke positie. Alleen door die positie te veranderen kunnen sekswerkers vrije keuzes maken.

Landelijk en regionaal spant de overheid zich in om misstanden in de sector terug te dringen. Aanscherpen van de regels en beter toezicht dragen stapjes bij. Maar zijn onvoldoende om werkelijk het verschil te maken. Daarvoor is het bestaande systeem gewoon te winstgevend. Werkelijke verandering in deze sector is alleen mogelijk als de bestaande machtsverhoudingen worden doorbroken. Dat kan alleen door een maatschappelijke coalitie van publieke- en private partijen die zich zo’n verandering ten doel stellen.

Non Nobis heeft een plan van aanpak ontwikkeld waarmee misstanden in de raamprostitutie worden tegengegaan. Deze aanpak versterkt de sociale- en arbeidspositie van sekswerkers. Het plan voor het realiseren van een veilige, schone en transparante prostitutie berust op vier samenhangende pijlers:

  1. Versterking van de positie van sekswerkers (empowerment). Dit is een belangrijke manier om misstanden tegen te gaan.
  2. Realisatie van transparante financiële structuren, waardoor de sector minder aantrekkelijk wordt voor criminele elementen.
  3. De verdiencapaciteit komt ten goede aan de sector. De financiële baten worden gebruikt voor het versterken van de positie van de sekswerkers. Met andere woorden, het ‘’terugploegen’’ van de grote winsten naar de sector.
  4. Realisatie van een ‘’barrière model’’ tegen uitbuiting, misstanden en mensenhandel. Door fysieke en organisatorische maatregelen voorkomen we zo veel mogelijk dat sekswerkers onvrijwillig werken.

Met dit vernieuwende model schreven we in op de gemeentelijke tender in Utrecht met als uiteindelijke doel de prostitutiezone ‘’Het Nieuwe Zandpad’’ te ontwikkelen en realiseren. Die tender is in eerste instantie gegund aan een reguliere partij.
In het blad Binnenlands Bestuur verscheen over deze tender een artikel, dat u hier kunt downloaden. In dat artikel is Burgemeester Van Zanen positief over onze voorstellen. Hij gaat niet inhoudelijk in op de gunning. De belangrijkste reden was dat de winnende partij bereid was aan de gemeente  meer huur te betalen voor de grond.

Toen deze partij afviel door een negatief Bibob advies ging de gemeente opnieuw met ons in gesprek. Wij hebben ons echter uit die gesprekken terug getrokken. In het ‘’Utrechtse model’’ dient alle verdiensten bij de exploitanten te landen. Die krijgen daarmee een buitensporig hoge verdiencapaciteit. Wij willen die verdiencapaciteit juist aanwenden ten gunste van de sekswerkers zelf.

Naar onze mening maakt de gemeente Utrecht ten principale een verkeerde keuze door de inrichting van het verdienmodel. Voor de gemeente Utrecht is deze keuze naar onze mening een gemiste kans. Zeker omdat de verdiencapaciteit van de exploitanten een magneet is voor criminele elementen.
We denken echter dat ons model evenzeer toepasbaar is in andere gemeenten met een sector van raamprostitutie. We gaan hierover graag met zulke gemeenten in gesprek.